६९औँ सहकारी दिवस: उत्सवभन्दा बढी ‘सुधारको सुरुवात’ आवश्यक

काठमाडौं।वि.सं. २०१३ चैत २० गते चितवनको बखानपुरबाट सुरु भएको सहकारी आन्दोलनले ६९ वर्ष पार गर्दै नयाँ मोडमा प्रवेश गरेको छ। सात दशक लामो यात्रामा सहकारीले गाउँ–गाउँसम्म वित्तीय पहुँच विस्तार गर्नुका साथै समुदायलाई संगठित बनाउने महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गरेको छ।

तर, ६९औँ राष्ट्रिय सहकारी दिवस मनाइरहँदा उत्साहसँगै गम्भीर आत्मसमीक्षाको आवश्यकता पनि टड्कारो रूपमा देखिएको छ। विगतका वर्षहरूमा सहकारी दिवस कार्यक्रमहरू औपचारिकता, नाराबाजी र भाषणमा सीमित रहँदा अपेक्षित उपलब्धि हासिल हुन नसकेको गुनासो बढ्दो छ।

यस वर्षको मूल नारा “उद्यमशीलता र पारदर्शिता: सहकारीको प्राथमिकता” ले सहकारी क्षेत्रको बिग्रिएको विश्वास पुनर्स्थापना गर्दै भविष्यको स्पष्ट मार्गचित्र कोर्ने संकेत दिएको छ।

सहकारी अब ‘बचत–ऋण’ मात्र होइन, उत्पादन र उद्यमतर्फ विशेषज्ञहरूका अनुसार सहकारीको भूमिका अब केवल बचत संकलन र ऋण प्रवाहमा सीमित राख्न नहुने बताइन्छ।

सहकारी संस्थाहरूले आफ्ना सदस्यलाई परम्परागत पेशाबाट माथि उठाउँदै आधुनिक, व्यावसायिक उत्पादन र उद्यमशीलतामा जोड्नुपर्ने आवश्यकता औंल्याइएको छ।

स्थानीय स्तरमै रोजगारी सिर्जना गर्न:

• उत्पादनमूलक क्षेत्रमा लगानी बढाउने
• तालिम, प्रविधि र बजार पहुँच सुनिश्चित गर्ने
• साना तथा मझौला उद्योगलाई प्रवर्द्धन गर्ने

जस्ता योजनाहरू अघि सार्नुपर्नेमा जोड दिइएको छ।

हाल सहकारी क्षेत्रको विश्वसनीयता घट्नुको मुख्य कारण पारदर्शिताको कमी रहेको देखिन्छ।

केही संस्थाको अपारदर्शी गतिविधिका कारण सम्पूर्ण सहकारी अभियान नै आलोचनाको घेरामा परेको छ।

विश्वास पुनःस्थापना गर्न:

• वित्तीय विवरण खुला र स्पष्ट बनाउने
• नियमित लेखापरीक्षण गर्ने
• प्रविधिमा आधारित रियल–टाइम रिपोर्टिङ लागू गर्ने
• सदस्यलाई निर्णय प्रक्रियामा सहभागी गराउने

जस्ता कदम आवश्यक रहेको सरोकारवालाहरू बताउँछन्।

विशेषज्ञहरूका अनुसार सहकारी दिवसलाई केवल औपचारिक कार्यक्रमको रूपमा होइन, सुधारको प्रस्थानविन्दुका रूपमा लिनुपर्ने बेला आएको छ।

नाराबाजीभन्दा पनि:

• बचत फिर्ता र ऋण असुली समस्याको समाधान
• सुशासन र पारदर्शितामा केन्द्रित छलफल
• सीपमूलक तालिम र कार्यशाला

जस्ता कार्यक्रमलाई प्राथमिकता दिनुपर्ने आवश्यकता औंल्याइएको छ।

६९औँ सहकारी दिवसको सार्थकता तब मात्र हुनेछ, जब “पारदर्शिता” व्यवहारमा र “उद्यमशीलता” उत्पादनमा देखिनेछ।

अन्यथा, सहकारी आन्दोलन केवल पात्रोको एक औपचारिक उत्सवमै सीमित रहने खतरा कायमै रहनेछ।