होर्मुजको संकटः चीनको ढोका ढकढक्याउँदै अमेरिका, इरानलाई ‘फोन गर्नुस्’ आदेश
वासिङ्टन–विश्वको सबैभन्दा संवेदनशील तेल मार्गमाथि बादल मडारिँदै गर्दा अमेरिकाले चीनलाई ‘फोन कूटनीति’ गर्न आग्रह गरेको छ। इरानले होर्मुजको जलमार्ग बन्द गर्ने चेतावनी दिएपछि अमेरिकी विदेशमन्त्री मार्को रुबियोले बीजिङलाई सीधै आग्रह गरेका छन् – “इरानलाई सम्झाउनुहोस्, गल्ती नगरोस्।”
इरानी संसदबाट पारित भएको एक प्रस्तावले पर्सियन गल्फको प्रवेशद्वार, स्ट्रेट अफ होर्मुज, बन्द गर्ने संकेत दिएपछि अन्तर्राष्ट्रिय बजार र कूटनीतिक वृत्तमा खैलाबैला मच्चिएको छ। होर्मुज, जहाँबाट विश्वको झण्डै २५ प्रतिशत तेल र ग्यास ओसारिन्छ, त्यहाँको सुरक्षामाथि नयाँ संकट देखा परेको हो।
रुबियोले फक्स न्युजमा भने,
“चीन पनि यो मार्गमा गहिरो रूपमा निर्भर छ। तसर्थ म उनीहरूलाई आग्रह गर्छु—इरानलाई फोन गरेर यस्तो आत्मघाती कदम नचाल्न सम्झाउनुहोस्।”
उनको चेतावनी स्पष्ट थियो – यस्तो कदमले इरानलाई आर्थिक अन्धकारमा धकेल्नेछ।
इरानको हात बाँधिएको?
सैन्य रणनीतिज्ञहरू भन्छन् – इरानी संसदको यस्तो प्रस्ताव प्रतीकात्मक हो, किनभने वास्तविक निर्णय इरानका सुरक्षा निकायहरू र सुप्रिम लिडर ले लिन्छन्। होर्मुज मार्ग इरानकै तेल निर्यात र राजस्व को श्रोत भएकाले, त्यसलाई बन्द गर्नु भनेको आफ्नै खुट्टामा बञ्चरो हान्नु जस्तै हुनेछ।
तेल संकटको डोमिनो प्रभाव
यदि होर्मुज बन्द भयो भने, तेलको मूल्यमा आकस्मिक वृद्धि हुनेछ। त्यसको पहिलो चोट चीन, भारत, जापान जस्ता आयातकर्ताले बेहोर्नेछन्। विश्लेषकहरू भन्छन् – यस्तो अवस्था आयो भने, यसले विश्व अर्थतन्त्रमा भूकम्प ल्याउन सक्छ।
संक्षेपमा:
इरानी संसदले स्ट्रेट अफ होर्मुज बन्द गर्ने प्रस्ताव पारित
अमेरिकाले चीनलाई आग्रह गर्यो – “इरानलाई सम्झाउनुहोस्”
विश्लेषकहरू भन्छन् – कदम इरानकै लागि आत्मघाती
विश्व बजारमा तनाव बढ्दो, तेल मूल्य चुलिने खतरा
